PEMIMPIN PERLU BERLAPANG DADA MENERIMA KRITIKAN

Islam menganjurkan bersikap berani menasihat, menegur dan mengkritik secara membina pemimpin kerana dengan cara itulah kesilapan serta kesalahan yang mungkin tidak disedari pemimpin akan dapat dibetulkan. Ia sikap murni, terbit daripada hati jujur dan bersih yang inginkan mencari keredaan Allah SWT semata-mata.
 
Sabda Nabi SAW bermaksud: "Agama itu ialah nasihat." Kami pun bertanya: "Bagi siapa (nasihat itu)?" Baginda menjawab: "Nasihat untuk Allah, kitab-Nya, Rasul-Nya, imam golongan Muslimin dan seluruh Muslimin (rakyatnya)." (Hadis riwayat Muslim)
 
Nasihat di sini bukan bermaksud menasihati Allah SWT tetapi beriman dan mentauhidkan Allah SWT, manakala nasihat terhadap kitab pula adalah menunaikan hak al-Quran untuk dipelajari, dibaca, diamal, dihayati dan disebarkan.
 
Dalam konteks Rasul SAW pula bermaksud beriman kepada apa-apa dibawa Baginda, mencontohi sunah dan akhlak Nabi SAW. Adapun nasihat kepada imam dan pemimpin adalah membantu, mentaati, menasihati serta menegur mereka apabila melakukan kesalahan.
 
Dalam hal menasihati pemimpin, ia boleh berlaku dalam banyak dimensi. Pertama, daripada yang atas kepada di bawah seperti nasihat dan teguran Allah SWT kepada Nabi SAW atau nasihat daripada orang bawah kepada pemimpin tinggi seperti sahabat menasihati Baginda atau orang awam menasihati khalifah.
 
Islam sejak awal diturunkan tidak putus-putus mencatatkan banyak kisah menasihati pemimpin, bermula daripada nasihat atau teguran daripada Allah SWT terhadap Nabi SAW seperti terakam dalam ayat pertama hingga 4 dalam surah Abasa:
 
Asbabun nuzul (sebab turun ayat) adalah kerana Nabi SAW didatangi seorang buta, iaitu Abdullah Ibnu Ummi Maktum yang ingin bertanyakan hal agama, namun Nabi SAW tidak melayan kerana ketika itu Baginda sibuk berdakwah dengan pemimpin kafir Quraisy seperti Walid Ibnu al-Mughirah dan amat berharap mereka akan memeluk Islam. Lalu, Allah SWT menegur Nabi SAW atas sikap itu sedangkan hidayah milik Allah jua.
 
Begitu juga, ketika mengatur strategi dalam Perang Badar, Nabi SAW dinasihati pakar strategi peperangan Khabab Munzir RA apabila mendapati
 
Baginda bercadang berkhemah di suatu tempat agak jauh dari sumber air, lalu beliau bertanya: "Wahai Rasulullah, adakah tempat ini pilihan wahyu daripada Allah SWT atau dasar strategi perang?"
 
Nabi SAW menjawab: "Tidak, bukan (wahyu) daripada Allah SWT tetapi ini hanyalah strategi kita sahaja." Lalu, Khabab pun mencadangkan tentera Islam bergerak lebih ke hadapan berdekatan telaga air dan dipersetujui Nabi SAW.
 
Pada zaman sahabat pula, sejarah mencatatkan Sayidina Umar Al-Khattab dilantik menjadi khalifah, beliau dengan lantang menyeru agar ditegur jika menyeleweng dengan berkata: "Sesiapa antara kamu melihat pada diriku suatu penyelewengan, maka luruskanlah ia."

Maka, bangkit seorang lelaki Arab Badwi berkata dengan berani: "Demi Allah wahai Umar, sekiranya kami mendapati kamu menyeleweng, nescaya kami akan luruskan kamu dengan pedang kami yang tajam ini."
 
Lalu Umar menjawab: "Alhamdulillah, segala puji bagi Allah SWT yang menjadikan dalam kalangan umat Muhammad, mereka yang sanggup meluruskan Umar dengan pedangnya."
 
Umar juga pernah naik ke atas mimbar dan berucap menetapkan mahar perkahwinan tidak melebihi 400 dirham. Lalu apabila beliau turun, beliau ditegur seorang perempuan dengan membacakan ayat ke-20 dalam surah al-Nisa yang menyebut Allah SWT memberikan kebebasan kepada lelaki memberikan sebanyak mana yang mereka mahu sebagai mahar kepada perempuan.
 
Ini menginsafkan Umar yang beliau tiada hak menetapkannya, lalu sedar kesalahannya dan berkata: "Ya Allah, berilah keampunan kepadaku. Semua orang lebih faqih (memahami) daripada Umar."
 
Khalifah kedua itu pun kembali menaiki mimbar dan berkata: "Sesungguhnya tadi aku melarang kamu menetapkan mahar terhadap wanita lebih daripada 400 dirham. (Namun) sekarang, sesiapa pun boleh memberikan hartanya berdasarkan yang dia suka (sebagai mahar)."

Baca juga;

- Tugas pembangkang